Lawinehonden

Reddende engels op vier poten, hoe lawinehonden werken.
Honden zijn niet alleen onze beste vrienden die met ons spelen en sporten, ze kunnen ook levens redden – in situaties waarin de mens zijn grenzen opzoekt en alle mogelijke techniek niet in staat is om dat te doen wat speurneuzen wel kunnen doen: lawineslachtoffers vinden, zelfs als zij onder een meters dikke sneeuwlaag gevangen zitten.

Wie onder een sneeuwlawine bedolven wordt, kan alleen maar hopen dat hij zo snel mogelijk opgespoord zal worden door een lawinehond. Het is moeilijk voor te stellen welke euforie een slachtoffer ervaart op het moment dat hij of zij eindelijk de snuit van een lawinehond ontwaart en er weer vrij geademd kan worden. Zodra de viervoeter opduikt is men gered! Maar aan dit moment van geluk bij een ongeluk gaat een flinke portie werk vooraf, voor zowel de lawinehond als zijn geleider.

De oproep komt binnen

Zodra er een noodoproep binnenkomt bij het reddingshoofdkwartier, wordt ook de plaatselijke afdeling met de lawinehond op de hoogte gesteld. In de wintermaanden, wanneer zij het vaakst wordt ingezet, zijn de lawinehondenteams in opperste staat van paraatheid. Want bij bedolven slachtoffers kan iedere seconde die verstrijkt het verschil uitmaken tussen leven en dood. Wanneer het lawinehondenteam zich niet direct in de buurt van de noodartsen en reddingshelikopters bevindt, dan vliegt de helikopter met een omweg en neemt hij het lawinehondenteam mee. Van tevoren heeft het lawinehondenteam van het reddingshoofdkwartier de boodschap gekregen dat ze zich alvast klaar moeten maken. Het team krijgt vervolgens de locatie doorgegeven waar ze zullen worden opgehaald.

Stilte voor de storm

Lawinehond en begeleider wachten al op de landingsplaats en wel zo dat de helikopter op hen afvliegt. Aan de achterkant is namelijk de gevaarlijke startrotor gesitueerd. Daarom moeten alle betrokkenen er altijd met een grote boog omheen lopen. De lawinehond moet ook hierbij het volste vertrouwen hebben in zijn geleider. Want die moet hem om de gevarenzone heen loodsen en hem beschermen. De hondenbegeleider tilt zijn partner in de helikopter zodra de deuren zijn geopend, en haakt hem meteen vast aan een karabijnhaak. Het is een zelfs voor mensen vrij stressvolle situatie, met al dat lawaai en de haast bij het in- en uitstappen. De vlucht naar de plaats van het ongeluk is de laatste gelegenheid voor de hondenbegeleider om de situatie te peilen en zich voor te bereiden op het werk. De lawinehond weet al wat hem te doen staat. Hij mag zo meteen zijn 'buit' gaan zoeken, want zo ziet hij het lawineslachtoffer.

,,Zoek!''

Maar eerst is het belangrijk om de plaats van het ongeluk te bereiken. Vaak kan de helikopter daar niet landen, omdat de kwaliteit van de door sneeuw bedekte bodem onduidelijk is. Om geen tijd te verliezen, worden alle redders door de zwevende helikopter aan een kabel naar beneden neergelaten – de lawinehond samen met zijn geleider. In de nu volgende situatie moet de lawinehond nog een keer bewijzen dat hij absoluut gehoorzaam is, zowel voor zijn eigen veiligheid als die van zijn baasje: hij mag niet zomaar gaan rennen en snuffelen. Het kan mogelijk zijn dat delen van de lawine verder naar beneden glijden en er nog andere gevaren op de loer liggen. Er kan bijvoorbeeld ook een lading sneeuw door de helikopter opstuiven. De hondenbegeleider informeert zelf eerst bij de leiding van de reddingwerkers over de voortgang. Die geeft ook aan hoe de lawine precies is losgekomen. Dit alles neemt slechts een paar minuten in beslag. Wanneer alles klaar is voor de zoektocht wordt met het commando 'zoek' de lawinehond ingezet.

lawine-hond

Het is een zware baan voor alle hulpverleners, ook de lawinehond

Hij heeft veel te doorstaan: ultraviolette straling, die op hoge bergen vaak intensiever is, ijskristallen die poten, ogen en neus voortduren dwarszitten, de kou die door de scherpe wind en sneeuwval nog eens versterkt kan worden. Hij mag zich niet laten afleiden door andere helpers, die met apparaten systematisch de sneeuw afzoeken, niet door andere dieren die wellicht tevoorschijn komen en normaal gesproken prooidieren zouden kunnen zijn, en ook niet door storende luchtjes.

Het plezier van het zoeken met zij neus mag hij ook niet verliezen. Het kan zelfs voor een goed opgeleide lawinehond erg lang duren voordat hij het bedolven lawineslachtoffer heeft gevonden. Dat geeft aan hoe zwaar de opdracht wekelijk is en hoe bijzonder honden zijn. Zelfs moderne tracking apparaten kunnen niet dat presteren wat een lawinehond met zijn van nature zeer goed uitgeruste reukorgaan kan. Met meer dan 300 miljoen reukcellen en een groot hersengebied voor geurgeheugen kunnen honden zelfs mensen vinden onder een pak sneeuw van een meter dik.

Elke seconde telt

Rondom het lawineslachtoffer heerst absolute duisternis en volkomen stilte. De last van de sneeuw drukt zo hard op de borstkas dat in- en uitademen bijna onmogelijk lijkt. Het slachtoffer krijgt nog maar nauwelijks zuurstof in de longen omdat de sneeuwlaag voor de mond zo dicht en stevig is. Toch kan de lawinehond hem waarnemen. Heeft het dier eenmaal een spoor gevonden, dan blaft hij net zolang totdat de hondenbegeleider of een ander helper het opmerkt. Tegelijkertijd begint hij met een enorme snelheid te graven. De redders helpen hem met het weghalen van de sneeuw want er is geen tijd te verliezen. Alle verdere stappen om de mens uit de sneeuw te bevrijden, hem eventueel te reanimeren, hem voor transport klaar te maken en medische hulp te bieden, wordt natuurlijk aan de hulptroepen overgelaten. De lawinehond heeft het allerbelangrijkste al gedaan: hij heeft iemand gevonden!

Opleiding tot lawinehond

Voor lawinehond zijn wat grotere en sterkere dieren geschikt, zoals herdershonden en Labrador Retrievers, omdat ze door diepe sneeuw moeten kunnen. Ze moeten al vroeg worden geselecteerd voor deze opleiding, in de leeftijd tussen de zes maanden en twee jaar. Ze moeten gehoorzaam en goed gesocialiseerd zijn en mogen geen problemen in de omgang met mensen en andere dieren hebben. Het belangrijkste is echter dat de lawinehond samen met zijn baasje of vrouwtje een goed team vormt dat elkaar blindelings kan vertrouwen. Voor de daadwerkelijke opleiding wordt eerst het eigen baasje 'verstopt' en moet hij door de toekomstige lawinehond uit speciaal daarvoor gemaakte sneeuwholen uitgegraven worden. Het kan gebeuren dat na een lawine de hulp wordt afgebroken, zonder dat er mensen zijn gevonden. In dit geval is het belangrijk dat de lawinehond toch een 'buit' vindt, anders bestaat het gevaar dat hij in de toekomst het plezier in het zoeken kwijtraakt. In de loop der tijd wordt de moeilijkheidsgraad steeds verder opgevoerd. Niet alleen voor de hond bekende personen worden nu 'verstopt', maar ook vreemden. De sneeuwlaag wordt dikker, de sneeuw dichter en zo wordt het steeds moeilijker om de mens te vinden en de eisen die aan de hond worden gesteld, zijn steeds hoger. De moeilijkheidsgraden weerspiegelen verschillende klassen in de lawinehondenopleiding, variërend van A tot C. pas in de C-klasse is het team een lawinehondenteam en kan inzet bij noodgevallen plaatsvinden. Als de hond succes boekt, dan mag een uitgebreide beloning met heel veel knuffels niet ontbreken.

Bron: hart voor dieren

lawine-hond